خطاهای خطرناک در کارهای تاسیساتی | جلوگیری از حادثه
خطاهای مرگبار در کارهای تاسیساتی
ایمنی و بهداشت
در کارهای تاسیساتی، تجربه و مهارت شرط اول موفقیت است اما فراموش نکنیم که هیچ تجربهای در برابر یک لحظه غفلت، ایمن نیست. طبق آمار مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، بیش از 60 درصد حوادث منجر به جرح در کارگاههای ساختمانی و تاسیساتی، ناشی از رفتارهای ناایمن و سهلانگاریهای تکراری است. همان خطاهایی که شاید هر روز اتفاق میافتند اما فقط یک بار قربانی میگیرند.
در ادامه، پنج مورد از رایجترین این خطاها را مرور میکنیم:
خطای اول: کار با برق بدون قطع کامل جریان
یکی از خطرناکترین اشتباهات، کار روی مدار برقدار است چه برای تست موقت و چه برای فقط یک لحظه. مطابق آئیننامه حفاظت و ایمنی کار با تاسیسات برقی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، انجام هرگونه تعمیر، اتصال یا تعویض در مدارهای برقدار، بدون قطع کامل جریان برق ممنوع است.
در یکی از پروژهها، پیمانکار جوانی هنگام تعویض فیوز در تابلو توزیع، چون مدار را فقط با کلید محلی قطع کرده بود، با برق برگشتی از خط تغذیه مجاور دچار برقگرفتگی شد. اگر سیستم به طور کامل از منبع تغذیه الکتریکی جدا میشد، هیچ برقی اجازه برگشت نداشت.
راه حل: همیشه از قطع کامل جریان و نصب برچسب هشدار «درحال تعمیر» روی کلید، اطمینان حاصل کنید. از فازمتر و تجهیزات معتبر (دارای نشان IEC یا CE) استفاده کنید.
خطای دوم: سقوط از ارتفاع هنگام نصب تاسیسات
کار در ارتفاع دومین عامل مرگبار در پروژههای تاسیساتی است. طبق آئیننامه ایمنی کار در ارتفاع، هر کار یا فعالیتی که موقعیت انجام آن در ارتفاع بیش از 120 سانتیمتر نسبت به سطح مبنا انجام گیرد، کار در ارتفاع محسوب میشود.
بسیاری از نصابها هنگام کار روی داربست، از هارنس ایمنی (کمربند ایمنی تمام بدن) استفاده نمیکنند و لحظهای عدم تعادل کافی است تا حادثه قطعی شود.
راه حل: همیشه از داربست مهاربندیشده و سکوی کار ایمن استفاده کنید. از هارنس ایمنی استفاده کنید و آن را به نقطهای محکم متصل نمایید. نردبان را فقط برای دسترسی کوتاهمدت و با زاویه مناسب بهکار ببرید.
خطای سوم: بیتوجهی به گازهای خطرناک و تهویه در فضاهای بسته
موتورخانهها، چاهها و کانالهای تاسیساتی از خطرناکترین نقاط کار هستند. طبق آئیننامه ایمنی کار در فضاهای بسته، ورود بدون تهویه مناسب، ممنوع است.
ورود به چاه تاسیسات بدون تهویه مناسب میتواند باعث بیهوشی در کمتر از 2 دقیقه شود. گازهای CO و H2S بدون رنگاند و مرگبار.
راه حل: قبل از ورود از میزان اکسیژن و گازهای خطرناک مطمئن شوید. از فن تهویه برای گردش هوا استفاده کنید. نفر نجات (Person Standby) بیرون از محل حضور داشته باشد.
خطای چهارم: عدم استفاده از وسایل حفاظت فردی (PPE)
بسیاری از همکاران میگویند: «دستکش اذیتم میکند» یا «کلاه عرق میکند» اما تجربه نشان داده همین وسایل جان صدها نفر را نجات دادهاند. مطابق آئیننامههای حفاظت و بهداشت کار، کارکنان موظف به استفاده از وسایل حفاظت فردی متناسب با نوع کار هستند.
در پروژهای در اصفهان، کارگر لولهکش هنگام بریدن لوله مسی بدون عینک ایمنی، با ذره براده مواجه شد و بینایی یک چشمش را از دست داد.
راه حل: از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با مخاطرات کار استفاده کنید؛ عینک، دستکش عایق برق، کفش ایمنی و گوشی محافظ.
وسایل حفاظت فردی را به طور مرتب بررسی و تعویض کنید، چون تجهیزات فرسوده حفاظت مؤثر ندارند.
خطای پنجم: شتابزدگی و انجام چند کار همزمان
عجله و فشار زمان، قاتل خاموش ایمنی است. در بسیاری از پروژههای تاسیساتی، مجریان همزمان چند کار را انجام میدهند (مثلاً تست نشتی، جوشکاری و برقکشی). همین تداخلها باعث بیشترین حوادث میشوند.
در یک پروژه لولهکشی گاز، کارگران همزمان با تست فشار هوا در حال جوشکاری بودند. در پروژههای لولهکشی گاز، بعد از نصب لولهها یک مرحله بسیار مهم به نام تست فشار وجود دارد؛ به این صورت که داخل لولهها، هوا یا گاز بیاثر مثل نیتروژن با فشار بالا تزریق میشود تا نشتیها مشخص شوند. اگر حتی ذرهای گاز قابل اشتعال (مثلاً گاز طبیعی که قبلاً داخل لوله بوده) در لوله یا اطراف آن باقی مانده باشد، شرایط بسیار خطرناکی ایجاد میشود؛ به این شکل که با جوشکاری (تولید حرارت و جرقه)، گاز میتواند منفجر شود. در این پروژه، گاز باقیمانده با فشار هوا پخش میشود و مخلوط بسیار خطرناک گاز و هوا با جرقه جوشکاری منفجر میشود.
راه حل: هر عملیات پرخطر را در برنامه مجزا انجام دهید. محیط کار را قبل از شروع عملیات بعدی پاکسازی کنید. هیچ کار فنی مهمی نباید تحت فشار زمان انجام شود.
ایمنی فقط مجموعهای از قوانین خشک نیست، رفتار حرفهای ما در هر لحظه است.
به یاد داشته باشیم:
«حادثه ناگهانی نیست، نتیجه بیتوجهیهای تکراری است.»
منبع: مجلهی مجری سوپرپایپ | Spi.ir/mojri
